Czy węglowodany powodują, że tyjemy ?


Źródło: American Heart Association

Diety niskowęglowodanowe (według Amerykańskiego Towarzystwa Diabetologcznego zawierające do 130 g węglowodanów na dobę lub do 26% całkowitego dziennego zapotrzebowania kalorycznego) są nadal bardzo popularne. Propagowane były przez m. in. austriackiego lekarza Dr Lutz’a oraz amerykańskiego lekarza Dr Atkins’a. Aktualnie dużą popularność przypisuje się wpływom Gary Taubes’a (fizyka i dziennikarza) oraz Dr Jana Kwaśniewskiego.


Dlaczego osoby te uważają węglowodany za winne dodatkowej masy ciała ? Kierują się oni insulinową teorią otyłości, która zakłada, że dieta bogata w węglowodany powoduje wzrost masy ciała przez zwiększenie wydzielania insuliny. Insulina odpowiedzialna jest transport glukozy z krwi do komórek oraz syntezę glikogenu i kwasów tłuszczowych. Dodatkowo insulina działa hamująca na lipolizę (rozpad trójglicerydów), a pobudza lipogenezę (syntezę trójglicerydów). Co na to badania naukowe? Czy popierają tą teorię?


Gary Taubes powołał w 2012 roku fundację „Nutrition Science Initiative”, której celem było zebranie funduszy na badania dotyczące roli węglowodanów w rozwoju otyłości. Dzięki tym funduszom Dr Kevin Hall wraz ze zespołem przeprowadzili dwa badania w komorach metabolicznych.


Pierwsze badanie było przeprowadzone na grupie 19 otyłych osób. Wykazano, że dieta uboga w węglowodany zmniejszyła wydzielanie insuliny, zwiększyła utlenianie kwasów tłuszczowych i utratę tkanki tłuszczowej. Jednakże dieta ubogotłuszczowa spowodowała większą utratę tkanki tłuszczowej mimo braku znaczących zmian w sekrecji insuliny i oksydacji kwasów tłuszczowych. Spadek masy ciała u osób będących na diecie niskowęglowodanowej przypisywano głównie zaburzeniom równowagi wody i sodu w organizmie, a kwasy tłuszczowe wykorzystywane przez organizm w celach energetycznych pochodziły głównie z pokarmu, a nie z tkanki tłuszczowej. Ponadto pomiary bilansu azotowego w kilku poprzednich badaniach sugerowały większą utratę tkanki beztłuszczowej przy diecie o niskiej zawartości węglowodanów.


Drugie badanie trwające 8 tygodni przeprowadzono na 17 osobach z nadwagą lub otyłością. W badaniu porównywano dietę ketogenną (niskowęglowodanową – ok. 6% dziennego zapotrzebowania energetycznego, wysokotłuszczową – ok. 77% dziennego zapotrzebowania energetycznego) do standardowej diety z przewagą węglowodanów (ok. 48 % dziennego zapotrzebowania energetycznego). Autorzy badania na podstawie wyników badania stwierdzili, że dieta ketogenna nie zwiększa redukcji tkanki tłuszczowej w porównaniu z dietą bogatowęglowodanową, ale sprzyja utracie beztłuszczowej masy ciała oraz wydalaniu wody.


Inne bardzo ciekawe badanie dotyczyło mężczyzn, którzy przez 21 dni odżywiali się wysokokaloryczną dietą bogatą w węglowodany lub bogatą w tłuszcze. W obu przypadkach zwiększył się poziom tkanki tłuszczowej, ale nie było różnicy w zależności od sposobu przekarmienia (węglowodanami lub tłuszczem).


Badanie epidemiologiczne przeprowadzone z bazy danych UK Biobank na ponad 132 tysiącach osób wykazało korelację pomiędzy masą ciała (wskaźnikiem BMI) a spożyciem cukru i tłuszczu, ale najsilniejszą współzależność wykazano pomiędzy BMI a całkowitą ilością dostarczanej energii (bez względu na źródło pochodzenia).


Podsumowując, ważne jest by nie ulegać modom, a przed rozpoczęciem diety na początku dowiedzieć się jak najwięcej na jej temat, przeczytać różne stanowiska, a także co na ten temat „mówią” badania naukowe. Wzrost masy ciała (wzrost tkanki tłuszczowej w organizmie) może być związany z różnymi chorobami, ale najczęstszą przyczyną jest po prostu nadmiar kalorii zarówno z węglowodanów, jak z tłuszczów. Oba makroskładniki są organizmowi niezbędne do życia, ale oczywiście odpowiednia ich jakość i ilość. Odpowiedź na zadane w tytule pytanie brzmi: NIE tyjemy przez węglowodany, tylko przez nadmiar kalorii (dodatki bilans energetyczny).


Źródła:

Hall K.D., Bemis T., Brychta R. i in.: Calorie for Calorie, Dietary Fat Restriction Results in More Body Fat Loss than Carbohydrate Restriction in People with Obesity. Cell Metab, 2015, 22 (3), 427–436.

Hall K.D., Chen K.Y., Guo J. i in.: Energy expenditure and body composition changes after an isocaloric ketogenic diet in overweight and obese men. Am J Clin Nutr, 2016, 104 (2), 324–333.

Lammert O., Grunnet N., Faber P. i in.: Effects of isoenergetic overfeeding of either carbohydrate or fat in young men, Br J Nutr, 2000, 84(2), 233–245.

Anderson J.J., Celis-Morales C.A., Mackay D.F. i in.: Adiposity among 132 479 UK Biobank participants; contribution of sugar intake vs other macronutrients. Int J Epidemiol, 2016, 0(0), 1–10.

Wszelkie prawa zastrzeżone. Copyright 2020 by Anna Sołyga

  • Biały Facebook Ikona
  • Biały Instagram Ikona