Karmienie piersią - przeciwwskazania, terror laktacyjny

Kobiece mleko jest najlepszym rodzajem pokarmu dla dziecka. Każdy wie, że karmienie piersią daje bardzo wiele (dobrze udokumentowanych) korzyści dla matki i dziecka (przeczytaj więcej na ten temat). Jednak nie zawsze karmienie piersią jest możliwe. Istnieją różne przeciwwskazania.


Kiedy nie można karmić piersią ze względu na dziecko?


Bezwzględne przeciwwskazania to wystąpienie u dziecka:

  • galaktozemii,

  • wrodzonego niedoboru laktazy (bardzo rzadka choroba, opisano kilkadziesiąt przypadków na całym świecie).


W przypadku dzieci chorych na fenyloketonurię zalecane jest karmienie piersią (w ściśle określonej objętości) oraz mlekiem ubogofenyloalaninowym. Wykazano lepszy rozwój dzieci karmionych piersią w porównaniu z tymi, które karmione były tylko odpowiednim mlekiem modyfikowanym.


Istnieją także względne przeciwwskazania do karmienia piersią. W tych przypadkach zalecane jest karmienie odciągniętym mlekiem kobiecym (własnym lub z banku mleka) podanym przy pomocy sondy, łyżeczki, kieliszka lub butelki. Są to sytuacje, w których dziecko:

  • jest w ciężkim stanie,

  • jest wyniszczone,

  • ma wadę serca, rozszczep podniebienia, choruje na niektóre choroby układu oddechowego (gdy wysiłek związany ze ssaniem jest dla dziecka zbyt duży).

A co jeśli dziecko ma alergię pokarmową?


Na temat alergii na białko mleka krowiego napisałam obszerny artykuł. Możesz go przeczytać TUTAJ.


Zdecydowanie nie powinno się rezygnować z karmienia piersią w celu zapobiegania rozwojowi alergii pokarmowej u dziecka. W jednym badaniu zaobserwowano, że stosowanie diety eliminacyjnej (bez mleka krowiego) przez matkę związane było z mniejszym poziomem w jej mleku przeciwciał IgA specyficznych dla beta-laktoglobuliny i kazeiny (białek mleka krowiego). Autorzy badania wykazali, że niższe poziomy całkowitych IgA oraz IgA specyficznych dla białek mleka krowiego były obecne w mleku matek karmiących dzieci, które rozwinęły alergię na białko mleka krowiego. Autorzy sugerują, że wysokie poziomy specyficznych IgA w mleku matki mogą odgrywać rolę protekcyjną w rozwoju alergii. Jednak w badaniu tym większość matek na diecie eliminacyjnej miała wywiad atopowy i nie jest wiadome, czy niskie stężenia wyżej wymienionych przeciwciał były związane z dietą eliminacyjną, czy procesem chorobowym u matki.


Istnieje jedyna sytuacja, kiedy u niemowląt karmionych naturalnie ze stwierdzoną alergią na białko mleka krowiego zaleca się odstawienie od piersi. Dotyczy to matki, która restrykcyjnie przestrzegała dietę eliminacyjną (potwierdzona prowadzeniem dzienniczka żywienioweo ), a nie było efektu terapeutycznego. Zaleca się wtedy "zastąpienie mleka matki preparatem zawierającym wolne aminokwasy (AAF) – diagnostycznie przez 7-14 dni – i kontynuację takiego sposobu karmienia do czasu próby prowokacji (minimum przez 6 miesięcy), jeśli w jego efekcie dochodzi do ustąpienia objawów."


Rezygnacja z karmienia piersią na rzecz wyłącznego karmienia mlekiem modyfikowanym o znacznym stopniu hydrolizy białka jest nieuzasadniona, ponieważ uważa się, że skuteczność takiego postępowania jest taka sama jak dalsze karmienia piersią przez matkę przestrzegającą (restrykcyjnie) diety eliminacyjnej.



Kiedy nie można karmić piersią ze względu na matkę?


Bezwzględne przeciwwskazania do karmienia piersią ze względu na matkę to:

  • narkomania,

  • zakażenie ludzkim T-limfotropowym wirus typu 1 lub 2 (HTLV-1, HTLV-2),

  • zakażenie ludzkim wirusem niedoboru odporności (HIV),

  • przyjmowanie niektórych leków (np. przeciwnowotworowych).


Czasowe przeciwwskazanie to czynna nieleczona gruźlica (można zacząć karmienie piersią po minimum 2 tygodniach leczenia), konieczność leczenia matki niektórymi lekami, zakażenie wirusem ospy wietrznej (karmić piersią można po okresie zakaźnym).




Fałszywe przeciwwskazania. Co nie jest przeciwwskazaniem do karmienia piersią?


Niektóre sytuacje nakłaniają do zaprzestania karmienia mlekiem matki, jednak nie jest to uzasadnione. Są to niżej wymienione sytuacje:

  • poród przez cesarskie cięcie,

  • ostra choroba infekcyjna, gorączka u matki,

  • bakteriemia, sepsa u matki (wymagana jest przerwa w karmieniu do 24h po podaniu antybiotyku),

  • zapalenie gruczołów piersiowych,

  • popękane brodawki, ból brodawek podczas karmienia (najczęściej wymaga poprawienie techniki przystawiania dziecka do piersi),

  • silikonowe implanty piersi,

  • ospa wietrzna u matki (jeśli objawy wystąpią 5 dni przed porodem do 2 dni po porodzie to zaleca się podanie odpowiedniej immunoglobuliny i izolację dziecka od matki do czasu pokrycia się strupem zmian skórnych, można jednak podawać odciągnięte mleko matki),

  • żółtaczka noworodków związana z karmieniem piersią (wczesna i późna),

  • wirusowe zapalenie wątroby (WZW) typu A u matki (należy podać dziecku y-globuliny)

  • WZW typu B u matki (należy podać dziecku immunoglobulinę anty-HBs i wykonać szczepienie przeciwko tej chorobie),

  • WZW typu C u matki (jeśli nie ma innych zakażeń, np. HIV),

  • zakażenie wirusem opryszczki (jeśli nie ma zmian na piersiach),

  • zakażenie wirusem Epsteina i Barr (EBV) u matki,

  • zakażenie wirusem cytomegalii (CMV) u matki (w przypadku wcześniaków należy rozważyć bilans korzyści i ewentualne ryzyko zakażenia).



Bezwzględnym przeciwwskazaniem do karmienia piersią nie jest także palenie tytoniu. Jednak matka powinna być świadoma tego, że nikotyna oraz inne szkodliwe substancje dymu tytoniowego mają bardzo negatywny wpływ na jej dziecko. Palenie zmniejsza ilość produkowanego pokarmu (nikotyna obniża poziom prolaktyny), a także zmniejsza zawartość tłuszczu w mleku oraz jego właściwości immunologiczne. Udowodniono, że dzieci matek palących częściej chorują na zapalenie oskrzeli oraz astmę, a także częściej dotyczy ich zespół nagłego zgonu niemowląt (SIDS).


Kobiety karmiące piersią mogą zostać poddane różnym badaniom, np. badaniu RTG, mammografii piersi, USG piersi czy biopsji aspiracyjnych piersi. Jedynie w przypadku dożylnego podania kontrastu radiologicznego zalecane jest przystawienie dziecka do piersi bezpośrednio przed podaniem kontrastu oraz nie podawać dziecku mleka matki przez 24h po tym badaniu.


A co z wysiłkiem fizycznym ?



Wiadomo, że aktywność fizyczna ma ogromne znaczenie dla zdrowia. Kobieta karmiąca może wykonywać każdy sport. Należy tylko zwrócić uwagę na odpowiedni dobór stroju, aby zniwelować ryzyko obtarć, zastoju i zapalenia piersi. Warto być też świadomym, że bardzo intensywny wysiłek fizyczny może zmniejszyć zawartość przeciwciał IgA w mleku oraz zmienić trochę jego smak (większe wydzielanie kwasu mlekowego, przez co czasami spowodować chwilową niechęć dziecka do ssania). Zaobserwowano to jednak w trakcie wysiłku i godzinę po nim. Nie ma to negatywnego wpływu na dziecko. Zalecane jest przystawianie dziecka do piersi bezpośrednio przed wysiłkiem fizycznym.





Moje subiektywne odczucia i myśli.


Urodzenie dziecka (zwłaszcza pierwszego) jest momentem przełomowym w życiu kobiety (mężczyzny pewnie też) i związane jest w dużym stresem oraz wątpliwościami. Nie wiadomo do końca, jak to będzie, czy dziecko będzie zdrowe, czy człowiek sobie poradzi z opieką nad tym małym, cudownym stworzeniem. Dodatkowo pojawia się też często presja otoczenia dotycząca sposobu wychowania czy pielęgnacji dziecka. Nie wszyscy chcą lub mogą karmić piersią. Zaobserwowano tzw. terror laktacyjny, czyli narzucany przymus karmienia piersią, który może przejawiać się w różnej formie: psychicznej, fizycznej lub brakiem odpowiedniej pomocy. Najczęściej wywierany jest przez personel medyczny, kobiety ze strony najbliższej rodziny lub inne matki w internetowym świecie (w postaci uwag, rad, komentarzy).


Często mleko matki uważane jest przez kobiety za “dobre”, a mleko modyfikowane za “złe”. Oczywiście udowodniono, że mleko matki jest lepszym pokarmem dla niemowlęcia, lecz czasami są wskazania medyczne do korzystania z mleka modyfikowanego. Niekiedy matki niekarmiące naturalnie oceniane są za egoistyczne, a także niemające specjalnej więzi ze swoim dzieckiem (karmienie piersią sprzyja wytworzeniu takiej więzi).


Tak naprawdę sposób karmienia dziecka to osobista decyzja każdej matki (myślę, że wraz z ojcem dziecka). Warto ją skonsultować z lekarzem pediatrą i położną. Jeśli kobieta nie chce karmić piersią, to powinna być świadoma tego, co traci ona i jej dziecko (warto przeczytać o korzyściach karmienia piersią TUTAJ). Jednak powodów niekarmienia piersią może być bardzo dużo i moim zdaniem matka nie powinna być krytykowana i atakowana. Na sposób karmienia mogą mieć wpływ różne trudności, kłopoty z przystawianiem, problemy zdrowotne, brak wsparcia najbliższych. Korzystanie z mleka modyfikowanego nie powoduje tego, że matka jest “gorsza” i nie daje dziecku miłości oraz odpowiedniej opieki. Sposób karmienia to bardzo indywidualna sprawa, w której ogromną rolę grają emocje i uczucia.

Czasami matka bardzo chce karmić piersią, lecz z różnych względów nie może. Najczęściej pojawia się wtedy frustracja, wyrzuty sumienia oraz niższe poczucie własnej wartości. Dodatkowo może być poddawana krzywdzącej ocenie przez innych oraz zasypywana “cudownymi” radami i wskazówkami.


Uważam, że mleko matki to najlepsze co można dać dziecku. Jednak karmienie piersią nie jest tylko tanie, proste i przyjemne. Często pojawiają się różne trudności (spójrz w tabelę poniżej). Zawsze warto szukać pomocy u lekarza, położnej czy doradcy laktacyjnego. Przydaje się również wsparcie najbliższych lub innych kobiet, które przechodzą lub przechodziły to samo.



Najczęstsze przyczyny problemów z karmieniem piersią ze względu na matkę i dziecko:


Moja mleczna droga również nie była idealna. Nigdy nie zapomnę ogromnego zmęczenia, strasznego nawału pokarmu, bolących piersi tryskających mlekiem i słów “chyba jest głodny” przy prawie każdym płaczu dziecka. Mimo wszystko karmienie piersią dawało mi mnóstwo szczęścia i satysfakcji, że daje swojemu dziecku to co najlepsze.


Warto pamiętać, że medycznych przeciwwskazań do karmienia piersią jest niewiele, a korzyści wynikające z podawania mleka matki są ogromne.



Źródła:

Królak-Olejni B.: Jakie są przeciwwskazania do karmienia piersią? Medycyna Praktyczna, 2014.


Żywienie i leczenie żywieniowe dzieci i młodzieży. Pod red. H. Szajewskiej i A. Horvath. Medycyna Praktyczna 2017.


Marcinkiewicz A.: Terror laktacyjny w przestrzeni wirtualnej. Kultura - społeczeństwo - edukacja. Poznań 2014, nr 1 (5).


Järvinen KM, Westfall JE, Seppo MS, James AK, Tsuang AJ, Feustel PJ, Sampson HA, Berin C.: Role of Maternal Elimination Diets and Human Milk IgA in the Development of Cow's Milk Allergy in the Infants. Clin Exp Allergy. 2014 Jan;44(1):69-78.


Wiernicka A., Matuszczyk M., Kierkuś J.: Alergia pokarmowa - aktualny stan wiedzy. Pediatria po dyplomie, 2016, 03.

Wszelkie prawa zastrzeżone. Copyright 2020 by Anna Sołyga

  • Biały Facebook Ikona
  • Biały Instagram Ikona